door Awraham Meijers

Journalist David Bronkhorst brengt het klassieke verhaal over opkomst en ondergang van een ambitieuze circusartiest: een boek dat diep mededogen oproept. lees verder

door Ron Camphuijsen

Men ranselde August door het leven heen. Hij moest altijd vallen, mocht nimmer staan. Zo luidde het In Memoriam bij het sterven van Isaac ‘Jacques’ Schuitenvoerder, de hoofdpersoon van deze sterke debuutroman van David Bronkhorst. Jacques’ leven voltrok zich in het circus ook letterlijk met vallen en opstaan. De beste tijd van zijn leven voltrok hij in de rol van Domme August.

Het toeval beheerst Jacques’ leven, dat zich ontwikkelt van paardenverzorger tot gevierd circusartiest. “In de tijd van Mozes gaven wij niets om paarden. Oorlogszuchtige beesten, door de Egyptenaren gebruikt om ons op te jagen. Fleisch ohne Geist, zoals geschreven staat. Wanneer ze in onze handen vielen, sneden we zelfs de pezen door, omdat het Gods wil was ze niet te berijden. Wij reden liever op ezels….” ”Er staat ook geschreven dat koning Salomon veertienduizend paarden had,” bracht Isaac daar tegen in, waarop Eliah grinnikte. Isaac schonk hem wat wijn in. “Weet je, Junge,” ging Eliah verder,” Ik heb in al die jaren viele Reiter gesehen, maar jij hebt iets bijzonders. Je gaat nog heel groot worden. Een ster.” Iets in deze afgeleefde clown maakte hem geloofwaardiger dan ieder ander die Isaac ooit een compliment maakt. En dat waren er al heel wat geweest. “Als ik de kans krijg…”

Opmerkelijk genoeg schittert Isaacs talent op zijn best in de sukkelachtige rol van een personage dat het allemaal niet zo goed begrijpt en van wie de acts mislukken. Een komiek die zijn eigen acts verprutst, is een groot artiest. Niet omdat iets laten mislukken zo moeilijk is, maar juist omdat hij, naast de lachlust, ook het medeleven van zijn publiek weet op te wekken. Ergens weten de toeschouwers van zijn diepe geheim en innerlijke tragiek. Aan tragiek in dit leven is zeker geen gebrek. Armoede, successen gevolgd door diepe dalen, fatale liefde, noodlottige beslissingen, ze vormen een bijna ononderbroken verhaal‐ en levenslijn.

David Bronkhorst heeft zich zorgvuldig voorbereid op het schrijven van dit debuut. Hiervan getuigt niet alleen het bronnenonderzoek naar zijn voorvaderen, maar zeker ook de rijping die het materiaal gekregen heeft. Isaac Schuitenvoerder leeft, zijn handelingen vloeien overtuigend voort uit het karakter dat Bronkhorst aan ons onthult, als in een mozaïek, fragment voor fragment. Wij leven mee, wij raken ontroerd, wij zijn oor‐ en ooggetuige van dit grenzenloze leven en zijn mateloze lotgevallen. Kleine gebeurtenissen, ze leiden niet zelden tot grote gevolgen. Het juiste woord op het juiste moment, die gave ontbeert het alter ego van, Jacques, de Zeeuwse Boer. De ontmoeting met Koning Willem III, de grootmeester van het verkeerde woord op het goede moment, vermaard zuipschuit en rokkenjager, vormt aanleiding tot hilarische momenten. Dat alles dank zij de eerdere ontmoeting met de heer Oscar Carré. Inderdaad, de grondlegger van het theater. Het vermaarde theater dat er toch kwam, ondanks de actieve tegenwerking van de gemeenteambtenaren van Amsterdam. Hij waardeert Isaac en beschermt hem in mate. Een man met harde hand en onverwachte eigenschappen, geheimen, die de lezer van het boek verrassen en ontroeren. Het leven is hard in de sociale werkelijkheid van eind 19e eeuw. Het theater vormt slechts een tijdelijke verlichting uit de rauwe werkelijkheid en soms zelfs dat niet.

Aan het eind van het leven blijven zijn dierbaarsten over. Of zijn het juist diegenen die hem volledig accepteerden zoals hij was ondanks alles wat hij deed? In de wereld van variété en circus, van schijn en gespeelde werkelijkheid, vormt overlevingsdrang de onmiskenbare drijvende kracht. De behoefte van het bestaan wat te willen maken verbindt de lezer met de hoofdpersoon. Zij geeft het boek de verbreding en verdieping waarmee het uitstijgt boven zichzelf. Dit boek gaat over de wereld van het circus, over het joodse leven, antisemitisme, hokjesgeest, het streven naar groots en meeslepend zijn en daarmee gaat het ook deels over onszelf en onze ambities. Het vervolg op dit debuut mag niet te lang op zich laten wachten.

Het geheim van Carré Uitgeverij L.J. Veen € 19,95, 256 blz, sfeervol geïllustreerd met authentieke foto’s. ISBN 978 90 204 1236 9

Boekrecensie Helycon, Hervormd Lyceum Zuid

In het radioprogamma ‘In de platenkast van…’ gaat presentator Pieter Tinbergen in gesprek met David Bronkhorst over zijn debuutroman Het geheim van Carré en bijbehorende muziek.

Beluister deze uitzending

Maar niemand kan zich zijn act als clown August de Domme meer herinneren. David Bronkhorst beschrijft in zijn debuutroman ‘Het geheim van Carré’ het leven van zijn over-, over-, overgrootvader Isaac Schuitenvoerder.

Een interview bij KoffieMAX. Presentatie: Myrna Goossen.

Toch was deze man, Isaac Schuitenvoerder, eind negentiende eeuw de grootste komiek van Nederland: August de Domme.

August was het enfant terrible van de piste, een komisch spiegelbeeld van de spreekstalmeester: de baas van het circus. August lag aan de basis van veel komische types, van Charlie Chaplin tot André van Duin. Honderd jaar na dato is hij echter nagenoeg vergeten.

De meeslepende roman Het geheim van Carré gaat over de opkomst en ondergang van deze ster.

Het geheim van Carré komt in oktober 2011 uit.

Vrijwel niemand kent Isaac Schuitenvoerder nog, maar in de negentiende eeuw was hij de grote ster in het circus van Oscar Carré. Met zijn act als de clown August de Domme trok hij de hele wereld over en speelde hij voor diverse koningshuizen. David Bronkhorst beschrijft in zijn debuutroman Het geheim van Carré het leven van zijn over-, over-, overgrootvader Isaac Schuitenvoerder.

Presentator Hans Smit: ’Het geheim van Carré is eigenlijk dat hier te plekke, hier waar we waar we nu zitten, een verre voorvader van jou, zijn bed heeft gehad…’

luister vanaf 01:11:38

Door Marlies Dinjes

David Bronkhorst schreef de roman Het geheim van Carré over zijn aartsvader Isaac Schuitenvoerder. Hij was een beroemde komiek en werd ontdekt door Oscar Carré. Het boek beschrijft ook de geschiedenis van Carré, die tot nu toe onbekende was.

lees verder

David Bronkhorst schreef de roman Het geheim van Carré. Over zijn ‘aartsvader’, de komiek August de Domme.

In de gangen van Koninklijk Theater Carré aan de Amstel hangen foto’s van hen die Carré groot hebben gemaakt. Men zal er vergeefs zoeken naar een foto van August de Domme. De komiek en grote ster van circusdirecteur Oscar Carré en diens in 1887 geopende Circus Carré, ontbreekt.

lees verder

Het is het levensverhaal van mijn over-, over-, overgrootvader Isaac Schuitenvoerder, mijn aartsvader die een eeuw geleden stierf.

Van kinds af aan ben ik gefascineerd door het familiearchief én door het verhaal dat Isaac de beroemde August de Domme was geweest.

Maar pas toen ik de roman ging schrijven en zijn geschiedenis ging onderzoeken, kwam ik erachter dat hij een van de grootste komieken en paardenkunstenaars van zijn tijd was.

In het gemeentearchief van Amsterdam, het Theater Instuut en historische kranten vond ik een schat aan informatie. Interviews met Isaac in een tijd dat het nog helemaal niet gebruikelijk was om artiesten te interviewen.

Wat bleek: hij was niet zomaar een BN’er, hij was internationaal bekend, geliefd bij vele Europese koningshuizen, een grote ster, en de grootste ster van Carré.

Het geheim van Carré komt oktober 2011 uit.

Maar wie was de man die dit unieke pand liet bouwen?

De roman Het geheim van Carré verhaalt over circusdirecteur Oscar Carré, een man met een tomeloze ambitie, excentriciteit en een groot zakelijk inzicht, waarmee hij niet alleen het meest vooraanstaande circus van Europa uit de grond stampte maar zelf ook de rijkste Nederlander van zijn tijd werd

Kijk naar beeldmateriaal van de aankomst van het Circus Oscar Carré in 1904 en het publiek na afloop van een voorstelling bij Carré.

Het geheim van Carré komt oktober 2011 uit.