Skip to content

De steigerende paarden van Oscar Carré

Het geheim van Carré

Door Vincent Moritz

(GPD) Oscar Carré was ooit de grootste circusdirecteur van Europa. Filmmaker Leo de Boer reconstrueerde met nazaten en deskundigen in vogelvlucht het leven van de paardenkunstenaar.

Deze maand is het 125 jaar geleden dat Oscar Carré (1845-1911) de deuren opende van zijn circustheater Carré in Amsterdam. Voor de gelegenheid heeft filmmaker Leo de Boer een documentaire gemaakt over de man die aan het hoofd stond van wat eind negentiende eeuw te boek stond als het meest vooraanstaande circus van Europa. ,,Het was iemand met ongebreidelde ondernemerslust”, vertelt De Boer. ,,Oscar Carré was iemand die zijn grenzen wilde verleggen, de sky was de limit, hij liet zich niet terugfluiten door omstandigheden. Hij werd de rijkste Nederlander van zijn tijd en daarmee is ‘Circushart’ ook het verhaal van de krantenjongen die het schopt tot miljonair.”

In de film laat De Boer zien dat een circusvoorstelling in de tijd van Carré voornamelijk bestond uit acts met paarden. Oscar Carré zelf was de hoofdact met een nummer waarin hij uiteindelijk twaalf paarden tegelijkertijd in een halve cirkel om zich heen liet steigeren en zelfs rondjes liet draaien op de achterbenen. Naar verluidt kwam zijn grote concurrent Ernst Renz niet verder dan acht steigerende paarden. De Boer: ,,Carré’s talent stond bij de Europese adel en koningshuizen in hoog aanzien. In die tijd was de gevoelswaarde van paarden erg groot, paarden waren alles. De circusvoorstellingen waren echt spektakels.”

Begin dit jaar publiceerde David Bronkhorst de roman ‘Het geheim van Carré‘ en Bronkhorst komt in de film ook aan het woord. In zijn roman beschrijft hij de opkomst en ondergang van Carré’s imperium aan de hand van de levenswandel van zijn voorvader Isaac Schuitenvoerder, de paardenkunstenaar die naast Carré door de piste galoppeerde als clown August de Domme. Volgens Bronkhorst is Carré het best te vergelijken met een Hollywoodregisseur. ,,De shows van Oscar Carré waren gigantisch. Dat is iets wat wij ons nu niet kunnen voorstellen. Het waren letterlijk ‘Avatar’-movies waar je naartoe ging. Hij produceerde de grootste circusspektakels in Europa.”

Carré wordt wel vergeleken met Joop van de Ende maar die vergelijking gaat mank volgens Bronkhorst: ,,Als je hem wilt plaatsen moet je echt groter denken, aan Spielberg bijvoorbeeld. Rond de eeuwwisseling produceerde Carré de eerste massaspektakels. Die eerste grote film, ‘Birth of a Nation’ van D.W. Griffith met al die figuranten en paarden, dat is Oscar Carré. Als hij langer had geleefd was hij zeker naar Amerika gegaan om filmproducent te worden.”

 De Boer beaamt: ,,De spektakelfilm heeft het circus verdrongen. Carré kreeg de nekslag toen Hollywood losbarstte en die films ook in Europa vertoond werden, met veel paarden en cowboys en veldslagen. Daarvoor deden ze dat in het circus, in het theater, dat was even groot, met paarden en kruitdamp en waterpartijen. We hebben er alleen geen beelden van, er werd nooit gefilmd. Carré heeft die overstap niet kunnen maken. Film was toen natuurlijk ook vooral een Amerikaanse aangelegenheid, ook wat betreft geld en innovatie.”

Aan het einde van zijn carrière vertelt Carré aan een verslaggever van het Algemeen Dagblad dat hij zijn geliefde paarden heeft doodgeschoten. Of het werkelijk gebeurd is weet De Boer niet. ,,Drie kwart van de verhalen van Oscar Carré zijn waarschijnlijk mythes. Die overigens wel door hem in stand werden gehouden. Hij was een showman wat dat betreft. Soms willen mensen dingen geloven, de kracht van de mythe is het geloof in de mythe.”

 TV Vooraf: Het Uur van de Wolf ‘Circushart, de droom van Oscar Carré’ 

Kijk de uitzending terug:

Advertenties
%d bloggers liken dit: