Skip to content

Posts from the ‘het geheim van Carré’ Category

David Bronkhorst bij Kanon

Canan Yağmur van Kanon interviewde David Bronkhorst over zijn roman Het geheim van Carré:

Advertenties

De steigerende paarden van Oscar Carré

Het geheim van Carré

Door Vincent Moritz

(GPD) Oscar Carré was ooit de grootste circusdirecteur van Europa. Filmmaker Leo de Boer reconstrueerde met nazaten en deskundigen in vogelvlucht het leven van de paardenkunstenaar.

Deze maand is het 125 jaar geleden dat Oscar Carré (1845-1911) de deuren opende van zijn circustheater Carré in Amsterdam. Voor de gelegenheid heeft filmmaker Leo de Boer een documentaire gemaakt over de man die aan het hoofd stond van wat eind negentiende eeuw te boek stond als het meest vooraanstaande circus van Europa. ,,Het was iemand met ongebreidelde ondernemerslust”, vertelt De Boer. ,,Oscar Carré was iemand die zijn grenzen wilde verleggen, de sky was de limit, hij liet zich niet terugfluiten door omstandigheden. Hij werd de rijkste Nederlander van zijn tijd en daarmee is ‘Circushart’ ook het verhaal van de krantenjongen die het schopt tot miljonair.”

In de film laat De Boer zien dat een circusvoorstelling in de tijd van Carré voornamelijk bestond uit acts met paarden. Oscar Carré zelf was de hoofdact met een nummer waarin hij uiteindelijk twaalf paarden tegelijkertijd in een halve cirkel om zich heen liet steigeren en zelfs rondjes liet draaien op de achterbenen. Naar verluidt kwam zijn grote concurrent Ernst Renz niet verder dan acht steigerende paarden. De Boer: ,,Carré’s talent stond bij de Europese adel en koningshuizen in hoog aanzien. In die tijd was de gevoelswaarde van paarden erg groot, paarden waren alles. De circusvoorstellingen waren echt spektakels.”

Begin dit jaar publiceerde David Bronkhorst de roman ‘Het geheim van Carré‘ en Bronkhorst komt in de film ook aan het woord. In zijn roman beschrijft hij de opkomst en ondergang van Carré’s imperium aan de hand van de levenswandel van zijn voorvader Isaac Schuitenvoerder, de paardenkunstenaar die naast Carré door de piste galoppeerde als clown August de Domme. Volgens Bronkhorst is Carré het best te vergelijken met een Hollywoodregisseur. ,,De shows van Oscar Carré waren gigantisch. Dat is iets wat wij ons nu niet kunnen voorstellen. Het waren letterlijk ‘Avatar’-movies waar je naartoe ging. Hij produceerde de grootste circusspektakels in Europa.”

Carré wordt wel vergeleken met Joop van de Ende maar die vergelijking gaat mank volgens Bronkhorst: ,,Als je hem wilt plaatsen moet je echt groter denken, aan Spielberg bijvoorbeeld. Rond de eeuwwisseling produceerde Carré de eerste massaspektakels. Die eerste grote film, ‘Birth of a Nation’ van D.W. Griffith met al die figuranten en paarden, dat is Oscar Carré. Als hij langer had geleefd was hij zeker naar Amerika gegaan om filmproducent te worden.”

 De Boer beaamt: ,,De spektakelfilm heeft het circus verdrongen. Carré kreeg de nekslag toen Hollywood losbarstte en die films ook in Europa vertoond werden, met veel paarden en cowboys en veldslagen. Daarvoor deden ze dat in het circus, in het theater, dat was even groot, met paarden en kruitdamp en waterpartijen. We hebben er alleen geen beelden van, er werd nooit gefilmd. Carré heeft die overstap niet kunnen maken. Film was toen natuurlijk ook vooral een Amerikaanse aangelegenheid, ook wat betreft geld en innovatie.”

Aan het einde van zijn carrière vertelt Carré aan een verslaggever van het Algemeen Dagblad dat hij zijn geliefde paarden heeft doodgeschoten. Of het werkelijk gebeurd is weet De Boer niet. ,,Drie kwart van de verhalen van Oscar Carré zijn waarschijnlijk mythes. Die overigens wel door hem in stand werden gehouden. Hij was een showman wat dat betreft. Soms willen mensen dingen geloven, de kracht van de mythe is het geloof in de mythe.”

 TV Vooraf: Het Uur van de Wolf ‘Circushart, de droom van Oscar Carré’ 

Kijk de uitzending terug:

David Bronkhorst in Circushart

Uitzendig terugkijken

“Circushart, de droom van Oscar Carré geeft een rijk met archiefmateriaal geilustreerde indruk van de grondlegger van het jubilerende theater aan de hand van onder meer David Bronkhorst, auteur van de roman Het geheim van Carré en circuskind Louann Carré.”Groots en meeslepend in VPRO-gids

David Bronkhorst in documentaire over Carré

Het geheim van Carré

Op 6 januari zendt het Uur van de Wolf de NTR-documentaire Circushart – De droom
van Oscar Carré uit. In deze documentaire is een prominente rol weggelegd voor schrijver David Bronkhorst, van wie eerder de roman Het geheim van Carré verscheen, waarin circusdirecteur Oscar Carré de hoofdpersoon van het boek de kans geeft om werkelijk wereldberoemd te worden, maar tegen welke prijs?

In de documentaire vertelt Bronkhorst niet alleen als schrijver, maar ook als nakomeling van Carres grootste ster August de Domme, tevens het hoofdpersonage van zijn roman. Samen met een nakomeling van Oscar Carré zelf spreekt hij over de bijzondere band tussen De Domme en Carre. De verhalen die in de documentaire verteld worden, komen tevens aan bod in Bronkhorsts roman.

Theater Carré viert dit seizoen zijn 125 jarig bestaan. Hoe kwam dit majestueuze theater aan de Amstel aan het eind van de negentiende eeuw tot stand? Wie was de legendarische grondlegger Oscar Carré? En waarom had hij zo’n dramatisch leven? Die vragen worden beantwoord in de NTR-documentaire Circushart – De droom van Oscar Carre over leven en werk van de Europese tycoon.

Kijk de uitzending terug

Bezoek aan mijn aartsvader

Het is bijna 125 geleden dat Oscar Carré een stenen circus liet bouwen in Amsterdam. Voor de gelegenheid heeft Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam een tentoonstelling gemaakt. Ik was er superopgewonden over.

Want voor de research van mijn roman Het geheim van Carré heb ik een jaar lang, met witte handschoentjes aan, in stoffige archieven gejaagd naar de overblijfselen van Circus Carré. Ik vond heel wat, ook van mijn hoofdpersoon, mijn aartsvader Jacques Schuitenvoerder die met zijn komische act August de Domme onbetwist de grootste ster van Carré was. Maar ik wist dat er meer moest zijn.

Ik rilde toen ik de stemmig verlichte drie zaaltjes binnen stapte met vitrines vol foto’s en schilderijen. Het alsof ik mijn eigen boek rondliep.

Foto’s van circusdirecteur Oscar Carré en zijn familie? Check.

De ivoor gesneden pijp voorstellende Carré en zijn beroemde paardenact die Carré van Sissi (nou ja eigenlijk haar man Keizer Franz Joseph) kreeg? Check.

Unieke foto’s van het verschrikkelijke treinongeluk in Duitsland dat Carré en mijn aartsader bijna nekte? Dubbelcheck.

En toen, op een circusposter, zag ik hem dan eindelijk: Domme August. En niet zomaar een papieren aankondiging, deze was speciaal voor een benefiet voorstelling vervaardigd voor:

“Den beroemde Kunstrijder en Clown August de Domme. Met o.a. August als Professor der Tooverkunst. August in 1000 angsten. August als Koene Springer. August als Kunstrijder voor 30 jaren. August, wat zijt gij dom (Komiek Reisavontuur) August als Engelsche Schoolrijder te Voet. Groote Academische Voltige- en Saltomartalessprongen in het Forcement van totaal 8 Paarden. Grootse Hongaarsche Czikopost met 10 ongezadelde Paarden, uitgevoerd door Mr. Jacques (alias August de Domme).

Hij was zo grappig dat Carré het zelfs aandurfde een lachgarantie te bieden. “Niet gelachen geld terug.” En het mooiste van alles: een originele prent van August in zijn uitgelubberde avondkostuum.

August de Domme

August de Domme in Carré

Recensie De Leeswolf

door Bart Van der Bruggen

In Het geheim van Carré vertelt David Bronkhorst het levensverhaal van zijn betovergrootvader Isaac Schuitenvoerder, een gerenommeerde paardenkunstenaar en circusartiest in de tweede helft van de 19de eeuw. Isaac was afkomstig uit een arm milieu: als kind werd hij bij een kermisgezelschap achtergelaten om er in de leer te gaan. Hij had talent en slaagde erin over te stappen naar het circus, dat toen hoogdagen beleefde. Eerst trok hij naar Duitsland, waar hij een kans kreeg bij circus Althoff. Al gauw werd hij door de beroemde Oscar Carré ontdekt, en Isaac werd een grote ster bij het grote circus Carré. Hij maakte faam met zijn act als August de Domme en het publiek at uit zijn hand. Onder meer de Nederlandse koning en de keizerin van Oostenrijk waren bewonderaars van hem. Het tij keert echter wanneer hij na een ongeluk niet meer de oude wordt. Isaac investeert zijn spaargeld in een café in Amsterdam, maar heeft geen neus voor zaken. In plaats daarvan raakt hij aan de drank, waardoor het van kwaad naar erger gaat. De gevierde circusster wordt een meelijwekkende figuur, die zichzelf langzaam ten gronde richt.

Het levensverhaal van Isaac Schuitenvoerder is een meeslepend, nostalgisch verhaal uit een verloren gegane wereld. Schuitenvoerder wist zich op te werken in het harde circusbestaan, maar moest daarvoor een prijs betalen. Wanneer hij niet meer aan de bak komt is hij gebroken, en heeft hij ook geen alternatief. Zijn dochter en een van zijn beide kleindochters trekken naar New York, waar ze moeten vechten voor hun bestaan; zijn andere kleindochter blijft in Nederland en kan al evenmin de vruchten plukken van Isaacs successen. Zowel in New York als in Nederland verandert het variétélandschap aan het begin van de 20ste eeuw, en Isaac begrijpt niet dat hij daar niet meer in past. Zijn plannen om terug te keren naar het circus, tot aan het einde van zijn dagen, zijn aandoenlijk; zijn tijd is allang voorbij. Meer droefenis dan vreugde dus.

Het levert een aangrijpend verhaal op, quasi identiek aan dat van Chaplins filmklassieker Limelight, waarin eveneens de neergang van een gevierde artiest wordt beschreven, zij het een halve eeuw later. Dezelfde heerlijke nostalgie bij het terugzien van die film ervaar je ook in dit boek. Vooral genieten is het wanneer je dit in één ruk kunt uitlezen: het is moeilijk je los te maken van de sfeer die Bronkhorst weet op te roepen. Niet te missen.

Copyright (c) Vlabin-VBC

Bron: http://www.deleeswolf.be

Het geheim van Carré – interview David Bronkhorst

Isaac Schuitenvoerder is in de negentiende eeuw de grote ster in het circus van Oscar Carré. Maar niemand kan zich zijn act als clown August de Domme meer herinneren. David Bronkhorst beschrijft in zijn debuutroman ‘Het geheim van Carré’ het leven van zijn over-, over-, overgrootvader Isaac Schuitenvoerder.

 

Recensie NIW

De teloorgang van een te ambitieus mens

door Awraham Meijers

Journalist David Bronkhorst brengt het klassieke verhaal over opkomst en ondergang van een ambitieuze circusartiest: een boek dat diep mededogen oproept. lees verder

Recensie Helycon

Het geheim van Carré: over eerzucht en werkelijkheidszin

door Ron Camphuijsen

Men ranselde August door het leven heen. Hij moest altijd vallen, mocht nimmer staan. Zo luidde het In Memoriam bij het sterven van Isaac ‘Jacques’ Schuitenvoerder, de hoofdpersoon van deze sterke debuutroman van David Bronkhorst. Jacques’ leven voltrok zich in het circus ook letterlijk met vallen en opstaan. De beste tijd van zijn leven voltrok hij in de rol van Domme August.

Het toeval beheerst Jacques’ leven, dat zich ontwikkelt van paardenverzorger tot gevierd circusartiest. “In de tijd van Mozes gaven wij niets om paarden. Oorlogszuchtige beesten, door de Egyptenaren gebruikt om ons op te jagen. Fleisch ohne Geist, zoals geschreven staat. Wanneer ze in onze handen vielen, sneden we zelfs de pezen door, omdat het Gods wil was ze niet te berijden. Wij reden liever op ezels….” ”Er staat ook geschreven dat koning Salomon veertienduizend paarden had,” bracht Isaac daar tegen in, waarop Eliah grinnikte. Isaac schonk hem wat wijn in. “Weet je, Junge,” ging Eliah verder,” Ik heb in al die jaren viele Reiter gesehen, maar jij hebt iets bijzonders. Je gaat nog heel groot worden. Een ster.” Iets in deze afgeleefde clown maakte hem geloofwaardiger dan ieder ander die Isaac ooit een compliment maakt. En dat waren er al heel wat geweest. “Als ik de kans krijg…”

Opmerkelijk genoeg schittert Isaacs talent op zijn best in de sukkelachtige rol van een personage dat het allemaal niet zo goed begrijpt en van wie de acts mislukken. Een komiek die zijn eigen acts verprutst, is een groot artiest. Niet omdat iets laten mislukken zo moeilijk is, maar juist omdat hij, naast de lachlust, ook het medeleven van zijn publiek weet op te wekken. Ergens weten de toeschouwers van zijn diepe geheim en innerlijke tragiek. Aan tragiek in dit leven is zeker geen gebrek. Armoede, successen gevolgd door diepe dalen, fatale liefde, noodlottige beslissingen, ze vormen een bijna ononderbroken verhaal‐ en levenslijn.

David Bronkhorst heeft zich zorgvuldig voorbereid op het schrijven van dit debuut. Hiervan getuigt niet alleen het bronnenonderzoek naar zijn voorvaderen, maar zeker ook de rijping die het materiaal gekregen heeft. Isaac Schuitenvoerder leeft, zijn handelingen vloeien overtuigend voort uit het karakter dat Bronkhorst aan ons onthult, als in een mozaïek, fragment voor fragment. Wij leven mee, wij raken ontroerd, wij zijn oor‐ en ooggetuige van dit grenzenloze leven en zijn mateloze lotgevallen. Kleine gebeurtenissen, ze leiden niet zelden tot grote gevolgen. Het juiste woord op het juiste moment, die gave ontbeert het alter ego van, Jacques, de Zeeuwse Boer. De ontmoeting met Koning Willem III, de grootmeester van het verkeerde woord op het goede moment, vermaard zuipschuit en rokkenjager, vormt aanleiding tot hilarische momenten. Dat alles dank zij de eerdere ontmoeting met de heer Oscar Carré. Inderdaad, de grondlegger van het theater. Het vermaarde theater dat er toch kwam, ondanks de actieve tegenwerking van de gemeenteambtenaren van Amsterdam. Hij waardeert Isaac en beschermt hem in mate. Een man met harde hand en onverwachte eigenschappen, geheimen, die de lezer van het boek verrassen en ontroeren. Het leven is hard in de sociale werkelijkheid van eind 19e eeuw. Het theater vormt slechts een tijdelijke verlichting uit de rauwe werkelijkheid en soms zelfs dat niet.

Aan het eind van het leven blijven zijn dierbaarsten over. Of zijn het juist diegenen die hem volledig accepteerden zoals hij was ondanks alles wat hij deed? In de wereld van variété en circus, van schijn en gespeelde werkelijkheid, vormt overlevingsdrang de onmiskenbare drijvende kracht. De behoefte van het bestaan wat te willen maken verbindt de lezer met de hoofdpersoon. Zij geeft het boek de verbreding en verdieping waarmee het uitstijgt boven zichzelf. Dit boek gaat over de wereld van het circus, over het joodse leven, antisemitisme, hokjesgeest, het streven naar groots en meeslepend zijn en daarmee gaat het ook deels over onszelf en onze ambities. Het vervolg op dit debuut mag niet te lang op zich laten wachten.

Het geheim van Carré Uitgeverij L.J. Veen € 19,95, 256 blz, sfeervol geïllustreerd met authentieke foto’sISBN 978 90 204 1236 9


Interview In de Platenkast van…

‘In de Platenkast van…’ op Stads FM

In het radioprogamma ‘In de platenkast van…’ gaat presentator Pieter Tinbergen in gesprek met David Bronkhorst over zijn debuutroman Het geheim van Carré en bijbehorende muziek.

 

 

 

%d bloggers liken dit: