Skip to content

Posts from the ‘Recensie’ Category

Recensie De Leeswolf

door Bart Van der Bruggen

In Het geheim van Carré vertelt David Bronkhorst het levensverhaal van zijn betovergrootvader Isaac Schuitenvoerder, een gerenommeerde paardenkunstenaar en circusartiest in de tweede helft van de 19de eeuw. Isaac was afkomstig uit een arm milieu: als kind werd hij bij een kermisgezelschap achtergelaten om er in de leer te gaan. Hij had talent en slaagde erin over te stappen naar het circus, dat toen hoogdagen beleefde. Eerst trok hij naar Duitsland, waar hij een kans kreeg bij circus Althoff. Al gauw werd hij door de beroemde Oscar Carré ontdekt, en Isaac werd een grote ster bij het grote circus Carré. Hij maakte faam met zijn act als August de Domme en het publiek at uit zijn hand. Onder meer de Nederlandse koning en de keizerin van Oostenrijk waren bewonderaars van hem. Het tij keert echter wanneer hij na een ongeluk niet meer de oude wordt. Isaac investeert zijn spaargeld in een café in Amsterdam, maar heeft geen neus voor zaken. In plaats daarvan raakt hij aan de drank, waardoor het van kwaad naar erger gaat. De gevierde circusster wordt een meelijwekkende figuur, die zichzelf langzaam ten gronde richt.

Het levensverhaal van Isaac Schuitenvoerder is een meeslepend, nostalgisch verhaal uit een verloren gegane wereld. Schuitenvoerder wist zich op te werken in het harde circusbestaan, maar moest daarvoor een prijs betalen. Wanneer hij niet meer aan de bak komt is hij gebroken, en heeft hij ook geen alternatief. Zijn dochter en een van zijn beide kleindochters trekken naar New York, waar ze moeten vechten voor hun bestaan; zijn andere kleindochter blijft in Nederland en kan al evenmin de vruchten plukken van Isaacs successen. Zowel in New York als in Nederland verandert het variétélandschap aan het begin van de 20ste eeuw, en Isaac begrijpt niet dat hij daar niet meer in past. Zijn plannen om terug te keren naar het circus, tot aan het einde van zijn dagen, zijn aandoenlijk; zijn tijd is allang voorbij. Meer droefenis dan vreugde dus.

Het levert een aangrijpend verhaal op, quasi identiek aan dat van Chaplins filmklassieker Limelight, waarin eveneens de neergang van een gevierde artiest wordt beschreven, zij het een halve eeuw later. Dezelfde heerlijke nostalgie bij het terugzien van die film ervaar je ook in dit boek. Vooral genieten is het wanneer je dit in één ruk kunt uitlezen: het is moeilijk je los te maken van de sfeer die Bronkhorst weet op te roepen. Niet te missen.

Copyright (c) Vlabin-VBC

Bron: http://www.deleeswolf.be

Recensie Helycon

Het geheim van Carré: over eerzucht en werkelijkheidszin

door Ron Camphuijsen

Men ranselde August door het leven heen. Hij moest altijd vallen, mocht nimmer staan. Zo luidde het In Memoriam bij het sterven van Isaac ‘Jacques’ Schuitenvoerder, de hoofdpersoon van deze sterke debuutroman van David Bronkhorst. Jacques’ leven voltrok zich in het circus ook letterlijk met vallen en opstaan. De beste tijd van zijn leven voltrok hij in de rol van Domme August.

Het toeval beheerst Jacques’ leven, dat zich ontwikkelt van paardenverzorger tot gevierd circusartiest. “In de tijd van Mozes gaven wij niets om paarden. Oorlogszuchtige beesten, door de Egyptenaren gebruikt om ons op te jagen. Fleisch ohne Geist, zoals geschreven staat. Wanneer ze in onze handen vielen, sneden we zelfs de pezen door, omdat het Gods wil was ze niet te berijden. Wij reden liever op ezels….” ”Er staat ook geschreven dat koning Salomon veertienduizend paarden had,” bracht Isaac daar tegen in, waarop Eliah grinnikte. Isaac schonk hem wat wijn in. “Weet je, Junge,” ging Eliah verder,” Ik heb in al die jaren viele Reiter gesehen, maar jij hebt iets bijzonders. Je gaat nog heel groot worden. Een ster.” Iets in deze afgeleefde clown maakte hem geloofwaardiger dan ieder ander die Isaac ooit een compliment maakt. En dat waren er al heel wat geweest. “Als ik de kans krijg…”

Opmerkelijk genoeg schittert Isaacs talent op zijn best in de sukkelachtige rol van een personage dat het allemaal niet zo goed begrijpt en van wie de acts mislukken. Een komiek die zijn eigen acts verprutst, is een groot artiest. Niet omdat iets laten mislukken zo moeilijk is, maar juist omdat hij, naast de lachlust, ook het medeleven van zijn publiek weet op te wekken. Ergens weten de toeschouwers van zijn diepe geheim en innerlijke tragiek. Aan tragiek in dit leven is zeker geen gebrek. Armoede, successen gevolgd door diepe dalen, fatale liefde, noodlottige beslissingen, ze vormen een bijna ononderbroken verhaal‐ en levenslijn.

David Bronkhorst heeft zich zorgvuldig voorbereid op het schrijven van dit debuut. Hiervan getuigt niet alleen het bronnenonderzoek naar zijn voorvaderen, maar zeker ook de rijping die het materiaal gekregen heeft. Isaac Schuitenvoerder leeft, zijn handelingen vloeien overtuigend voort uit het karakter dat Bronkhorst aan ons onthult, als in een mozaïek, fragment voor fragment. Wij leven mee, wij raken ontroerd, wij zijn oor‐ en ooggetuige van dit grenzenloze leven en zijn mateloze lotgevallen. Kleine gebeurtenissen, ze leiden niet zelden tot grote gevolgen. Het juiste woord op het juiste moment, die gave ontbeert het alter ego van, Jacques, de Zeeuwse Boer. De ontmoeting met Koning Willem III, de grootmeester van het verkeerde woord op het goede moment, vermaard zuipschuit en rokkenjager, vormt aanleiding tot hilarische momenten. Dat alles dank zij de eerdere ontmoeting met de heer Oscar Carré. Inderdaad, de grondlegger van het theater. Het vermaarde theater dat er toch kwam, ondanks de actieve tegenwerking van de gemeenteambtenaren van Amsterdam. Hij waardeert Isaac en beschermt hem in mate. Een man met harde hand en onverwachte eigenschappen, geheimen, die de lezer van het boek verrassen en ontroeren. Het leven is hard in de sociale werkelijkheid van eind 19e eeuw. Het theater vormt slechts een tijdelijke verlichting uit de rauwe werkelijkheid en soms zelfs dat niet.

Aan het eind van het leven blijven zijn dierbaarsten over. Of zijn het juist diegenen die hem volledig accepteerden zoals hij was ondanks alles wat hij deed? In de wereld van variété en circus, van schijn en gespeelde werkelijkheid, vormt overlevingsdrang de onmiskenbare drijvende kracht. De behoefte van het bestaan wat te willen maken verbindt de lezer met de hoofdpersoon. Zij geeft het boek de verbreding en verdieping waarmee het uitstijgt boven zichzelf. Dit boek gaat over de wereld van het circus, over het joodse leven, antisemitisme, hokjesgeest, het streven naar groots en meeslepend zijn en daarmee gaat het ook deels over onszelf en onze ambities. Het vervolg op dit debuut mag niet te lang op zich laten wachten.

Het geheim van Carré Uitgeverij L.J. Veen € 19,95, 256 blz, sfeervol geïllustreerd met authentieke foto’sISBN 978 90 204 1236 9


%d bloggers liken dit: