Spring naar inhoud

Posts tagged ‘David Bronkhorst’

De steigerende paarden van Oscar Carré

Het geheim van Carré

Door Vincent Moritz

(GPD) Oscar Carré was ooit de grootste circusdirecteur van Europa. Filmmaker Leo de Boer reconstrueerde met nazaten en deskundigen in vogelvlucht het leven van de paardenkunstenaar.

Deze maand is het 125 jaar geleden dat Oscar Carré (1845-1911) de deuren opende van zijn circustheater Carré in Amsterdam. Voor de gelegenheid heeft filmmaker Leo de Boer een documentaire gemaakt over de man die aan het hoofd stond van wat eind negentiende eeuw te boek stond als het meest vooraanstaande circus van Europa. ,,Het was iemand met ongebreidelde ondernemerslust”, vertelt De Boer. ,,Oscar Carré was iemand die zijn grenzen wilde verleggen, de sky was de limit, hij liet zich niet terugfluiten door omstandigheden. Hij werd de rijkste Nederlander van zijn tijd en daarmee is ‘Circushart’ ook het verhaal van de krantenjongen die het schopt tot miljonair.”

In de film laat De Boer zien dat een circusvoorstelling in de tijd van Carré voornamelijk bestond uit acts met paarden. Oscar Carré zelf was de hoofdact met een nummer waarin hij uiteindelijk twaalf paarden tegelijkertijd in een halve cirkel om zich heen liet steigeren en zelfs rondjes liet draaien op de achterbenen. Naar verluidt kwam zijn grote concurrent Ernst Renz niet verder dan acht steigerende paarden. De Boer: ,,Carré’s talent stond bij de Europese adel en koningshuizen in hoog aanzien. In die tijd was de gevoelswaarde van paarden erg groot, paarden waren alles. De circusvoorstellingen waren echt spektakels.”

Begin dit jaar publiceerde David Bronkhorst de roman ‘Het geheim van Carré‘ en Bronkhorst komt in de film ook aan het woord. In zijn roman beschrijft hij de opkomst en ondergang van Carré’s imperium aan de hand van de levenswandel van zijn voorvader Isaac Schuitenvoerder, de paardenkunstenaar die naast Carré door de piste galoppeerde als clown August de Domme. Volgens Bronkhorst is Carré het best te vergelijken met een Hollywoodregisseur. ,,De shows van Oscar Carré waren gigantisch. Dat is iets wat wij ons nu niet kunnen voorstellen. Het waren letterlijk ‘Avatar’-movies waar je naartoe ging. Hij produceerde de grootste circusspektakels in Europa.”

Carré wordt wel vergeleken met Joop van de Ende maar die vergelijking gaat mank volgens Bronkhorst: ,,Als je hem wilt plaatsen moet je echt groter denken, aan Spielberg bijvoorbeeld. Rond de eeuwwisseling produceerde Carré de eerste massaspektakels. Die eerste grote film, ‘Birth of a Nation’ van D.W. Griffith met al die figuranten en paarden, dat is Oscar Carré. Als hij langer had geleefd was hij zeker naar Amerika gegaan om filmproducent te worden.”

 De Boer beaamt: ,,De spektakelfilm heeft het circus verdrongen. Carré kreeg de nekslag toen Hollywood losbarstte en die films ook in Europa vertoond werden, met veel paarden en cowboys en veldslagen. Daarvoor deden ze dat in het circus, in het theater, dat was even groot, met paarden en kruitdamp en waterpartijen. We hebben er alleen geen beelden van, er werd nooit gefilmd. Carré heeft die overstap niet kunnen maken. Film was toen natuurlijk ook vooral een Amerikaanse aangelegenheid, ook wat betreft geld en innovatie.”

Aan het einde van zijn carrière vertelt Carré aan een verslaggever van het Algemeen Dagblad dat hij zijn geliefde paarden heeft doodgeschoten. Of het werkelijk gebeurd is weet De Boer niet. ,,Drie kwart van de verhalen van Oscar Carré zijn waarschijnlijk mythes. Die overigens wel door hem in stand werden gehouden. Hij was een showman wat dat betreft. Soms willen mensen dingen geloven, de kracht van de mythe is het geloof in de mythe.”

 TV Vooraf: Het Uur van de Wolf ‘Circushart, de droom van Oscar Carré’ 

Kijk de uitzending terug:

Advertenties

David Bronkhorst in Circushart

Uitzendig terugkijken

“Circushart, de droom van Oscar Carré geeft een rijk met archiefmateriaal geilustreerde indruk van de grondlegger van het jubilerende theater aan de hand van onder meer David Bronkhorst, auteur van de roman Het geheim van Carré en circuskind Louann Carré.”Groots en meeslepend in VPRO-gids

Interview bij KoffieMAX

Isaac Schuitenvoerder is in de negentiende eeuw de grote ster in het circus van Oscar Carré

Maar niemand kan zich zijn act als clown August de Domme meer herinneren. David Bronkhorst beschrijft in zijn debuutroman ‘Het geheim van Carré’ het leven van zijn over-, over-, overgrootvader Isaac Schuitenvoerder.

Een interview bij KoffieMAX. Presentatie: Myrna Goossen.

 

De grootste ster van Carré

Een man in een iets te ruim penguinpak, een grote snor, een droeve blik. Verder niks bijzonders, zou je denken.

Toch was deze man, Isaac Schuitenvoerder, eind negentiende eeuw de grootste komiek van Nederland: August de Domme.

August was het enfant terrible van de piste, een komisch spiegelbeeld van de spreekstalmeester: de baas van het circus. August lag aan de basis van veel komische types, van Charlie Chaplin tot André van Duin. Honderd jaar na dato is hij echter nagenoeg vergeten.

De meeslepende roman Het geheim van Carré gaat over de opkomst en ondergang van deze ster.

Het geheim van Carré komt in oktober 2011 uit.

Familiegeschiedenis

De roman Het geheim van Carré is gebaseerd op mijn familiegeschiedenis.

Het is het levensverhaal van mijn over-, over-, overgrootvader Isaac Schuitenvoerder, mijn aartsvader die een eeuw geleden stierf.

Van kinds af aan ben ik gefascineerd door het familiearchief én door het verhaal dat Isaac de beroemde August de Domme was geweest.

Maar pas toen ik de roman ging schrijven en zijn geschiedenis ging onderzoeken, kwam ik erachter dat hij een van de grootste komieken en paardenkunstenaars van zijn tijd was.

In het gemeentearchief van Amsterdam, het Theater Instuut en historische kranten vond ik een schat aan informatie. Interviews met Isaac in een tijd dat het nog helemaal niet gebruikelijk was om artiesten te interviewen.

Wat bleek: hij was niet zomaar een BN’er, hij was internationaal bekend, geliefd bij vele Europese koningshuizen, een grote ster, en de grootste ster van Carré.

Het geheim van Carré komt oktober 2011 uit.

 

Oscar Carré

Iedereen kent het koninklijk Theater Carré aan de Amstel in Amsterdam.

Maar wie was de man die dit unieke pand liet bouwen?

De roman Het geheim van Carré verhaalt over circusdirecteur Oscar Carré, een man met een tomeloze ambitie, excentriciteit en een groot zakelijk inzicht, waarmee hij niet alleen het meest vooraanstaande circus van Europa uit de grond stampte maar zelf ook de rijkste Nederlander van zijn tijd werd

Kijk naar de documentaire “Circushart: de droom van Oscar Carré” met schrijver David Bronkhorst:

 

 

Paardenspel

Het circus van de negentiende eeuw is niet te vergelijken met wat we tegenwoordig onder circus verstaan.

Het was vermaak voor de elite, want alleen zij konden zich de luxe veroorloven van een avond entertainment. Circus was de bakermat voor theater in het algemeen: alle disciplines van uitvoerende kunsten kwamen er samen: van opera tot ballet, van mime tot cabaret.

Maar het hoogtepunt van de circusspektakels waren de paardenkunstenaars.

Met een flute champagne in de hand bewonderde het publiek hun paardenspel: acrobatische kunsten (achttien salto’s op een paardenrug was niks bijzonders), hoge dressuur en massale paardenpantomine’s.

Het geheim van Carré komt 22 oktober 2011 uit.

%d bloggers liken dit: